اصول تعاون - بخش نخست
اصول : ویژگی های مشخص کننده و متمایز کننده ی هر پدیده ای که به صورت دقیق تنظیم شده اند .
نقش اصول : تعیین ماهیت هر پدیده و به موجب آن ایجاد تفاوت و تمایز بین پدیده های مختلف .
نکته : آثار و نتایج مترتب به یک پدیده ، به ماهیت آن وابسته است .
نقش اصول در شرکت های تعاونی :
-
تعیین ماهیت تعاونی ها
-
تمایز تعاونی ها از شرکت های غیر تعاونی
-
تعیین آثار و نتایج ( مورد انتظار ) وجود تعاونی ها در جامعه
بنابراین تحریف اصول تعاون موجب تغییر ماهیت تعاون گردیده و نتیجه ی آن عدم حصول آثار مورد انتظار از تشکیل و توسعه ی تعاونی ها خواهد بود .
سابقه ی پیدایش اصول تعاون :
گروه راچدیل را می توان به عنوان تنظیم کننده و ارایه دهنده ی اصول تعاون به شکل یک مجموعه ی منسجم و به هم پیوسته که برای هدف خاصی تدوین شده اند و جنبه های علمی و کاربردی این مجموعه تا اندازه ای تقویت شده که می تواند در یک سازمان مشخص مورد استفاده قرار گیرد ، قلمداد نمود .
به طور کلی نقش گروه راچدیل در پیدایش اصول تعاون عبارتند از :
جمع آوری تجربیات فراوان و نظریات بی شماری که قبل از آن ها انجام و یا اظهار شده بود و افزودن قسمتی به این تجربیات و نظریات و ارایه ی آن ها در یک مجموعه ی عقلایی .
جریانات نظری و تئوریک و اقدامات تجربی که در ظهور و تدوین اصول راچدیل موثر بوده اند :
الف ) تاکید بر مساله ی " آزادی و داوطلبان بودن عضویت " در طرح پیشنهادی شارل فوریه موسوم به " فالانستر " . این امر در طرح "بانک های اشتراکی " که مقدم بر فالانسترها می باشد نیز عنوان شده است .
فوریه معتقد بود مشارکت فعال افراد جامعه در فعالیت ها و امور جامعه ی خود ، منوط به پذیرش عضویت در آن آزادی کامل است .
ب ) لویی بلان ( بنیانگذار سوسیالیسم دولتی ) با اعتقاد کامل به مساله ی آموزش ، آن را یکی از شرایط اصلی موفقیت و توسعه ی طرح کارگاه های اجتماعی می دانست و لذا به اداره ی کارگاه های اجتماعی به مدت یک سال توسط دولت اعتقاد داشت .
ج ) اعمال " اصل کنترل یا اداره ی دموکراتیک " ( سپردن اختیارات و رهبری سازمان به دست هیات منتخب اعضا ) در طرح پیشنهادی " دهکده ی تعاونی " رابرت آون .
این موضوع در کارگاه اجتماعی لویی بلان نیز رعایت می شد .
فوریه در سازمان فالانستر می گوید : فالانستر باید توسط گروه صلاحیت دار و منتخب اعضا اداره شود .
د ) " اصل بی طرفی سیاسی و مذهبی " از خلال اقدامات عملی و تجربی رابرت آون می باشد .
ه ) نحوه ی تقسیم سود در تعاونی ها و تفاوت های اساسی که در این زمینه با موسسات غیر تعاونی دارد ، برای نخستین بار در پیشنهادات فوریه ، بلان و بوشه مد نظر قرار گرفت .
مساله ی محدودیت سود سهام برای اولین با توسط الکساندر کامپیل طرح و عنوان شد و از سال 1826 در شرکتی به نام لنوکس تاون و نیز توسط تشکیل دهنده گان شرکت تعاونی تهیه ی آرد ملتهام رعایت شد .
تحول و تطور اصول تعاون
ü در کلیه ی مراحل تحول اصول تعاون ( حتی بعد از راچدیل ) ، هسته ی اصلی و اساسی آن ، یعنی ایجاد تمایز و تفاوت بین تعاونی ها و غیر تعاونی ها ، از لحاظ ماهوی بدون تغییر باقی ماند .
ü تغییر و تحول اصول تعاون خصوصا در مرحله ی قبل از تدوین اصول توسط راچدیل و در دوره ی اولیه ی بعد از این مقطع ، به شکل خودبه خودی ب تحت تاثر عوامل درونی صورت گرفته است . البته زمانی نیز توسط افراد و سازمان های ذی ربط تغییر و تحول یافته اند .
ü اتحادیه ی بین المللی تعاون در دو مرحله ( 1937 و 1967 میلادی ) به تجزیه و تحلیل و تجدید نظر اصول تعاون پرداخت .
ضرورت تطابق اصول تعاون با شرایط خاص هر جامعه و زمان
با توجه به اینکه تغییر در جامعه امری مستمر و اثبات شده بوده و تعاونی ها به عنوان جزیی از نظام جامعه مطرح می باشند و در عین حال وظیفه ی اصول تعاون ایجاد هماهنگی و همگامی سازمان های تعاونی با مطلوبیت ها و نیازهای جامعه است ؛ لذا تغییر در شرایط جامعه ای که نظام های سازمانی ( مانند تعاونی ها ) در آن شناور بوده و به فعالیت می پردازند ،نمی تواند بر اصول تعاون بی تاثیر باشد .
اعمال آگاهانه و با برنامه ی تغییرات در اصول تعاون ، صرفا به منظور تسریع روند تطابق صورت می پذیرد . چرا که در غیر این صورت ، تغییرات در زمانی طولانی تر و به صورت خود به خودی به وجود خواهد آمد . این تاخیر موجب :
- بروز نابسامانی ها و نارسایی ها
- از بین رفتن هماهنگی لازم در مورد اصول مورد استفاده در کشورهای مختلف
می شود . البته تغییر در اصول تعاون تا جایی ممکن و مجاز است که به ماهیت تعاونی لطمه ای وارد نسازد .
علمی که نشر نکند ، چراغی را ماند که سرپوش نهند . امام صادق ( ع )